Paul Kroes: “Ik heb nog meer boeken in mijn hoofd”

Leestijd: 5 minuten

Het jaar 2019 is voor de Haarlemse schrijver Paul Kroes zeer productief, zijn derde boek ‘Onder broers’ is sinds augustus verkrijgbaar en in november ‘Rond de Sloterbrug’ met een schrijverscollectief dat bestaat uit Kees Schelling, de broers Jan en Kees Loogman plus Kroes zelf. Om meer te weten over zijn schrijverschap is het hoog tijd voor een gesprek.

Tekst: Willem Croese

Paul Kroes (63) woont samen met zijn vrouw Vera op een schitterende locatie in de stad Haarlem, namelijk sinds 2015 in het hoofdgebouw van de voormalige Ripperda Kazerne. Het echtpaar heeft een wijds uitzicht over het voormalige exercitieveld waaronder een parkeergarage is gebouwd. Ook het foeragegebouw en de manege van de kazerne zijn als woon- en bedrijfsruimte in gebruik. In 1992 vertrokken de laatste militairen uit het complex, niet veel later namen de eerste vluchtelingen uit voormalig Joegoslavië hun intrek. In de periode van 2005 tot 2009 werd de kazerne gerestaureerd én er kwam bijpassende nieuwbouw op het terrein.

De ommekeer

De rust die een schrijver nodig heeft vindt Paul Kroes hier volop, een kamer is speciaal ingericht waar hij zijn verhalen kan schrijven. Voordat hij zijn roeping vond werkte de Haarlemmer als projectmanager in de vastgoedwereld. Na jarenlang hard werken hield Paul dit niet meer vol, een burn-out was het resultaat.

“Je kunt van een burn-out afkomen. Het is niet eenvoudig, maar mij is het gelukt. Later besloot ik een cursus ‘non-fictie’ te doen op de schrijversvakschool. Daar kregen wij opdrachten die met medestudenten besproken werden. Wij waren kritisch op elkaars werk en je leert hier echt van. Bij mij kwam de schaamte boven tafel, juist dan ben je goed bezig. Het idee voor mijn eerste boek is toen ontstaan, ik wilde een belangrijke familiegeschiedenis vertellen.”

Het debuut

‘De kwestie Vrederust’ is de titel van zijn debuut. Paul vertelt in dit non-fictieboek over een huisuitzetting van het gezin Kroes op 3 februari 1955 in Amsterdam. De boerderij Vrederust aan de Osdorperweg 260 was het bezit van ene Houtman en Pauls vader Gerard was de bedrijfsleider die overigens nooit een contract tekende met de eigenaar. Houtman zette het gezin op straat, zonder inkomen en onderdak.

“Mijn moeder is op honderdjarige leeftijd overleden in augustus 2019. Zij heeft de geschiedenis over Vrederust levenslang met zich meegedragen. Mijn vader echter was minder lang hiermee bezig. Nadat ons gezin op straat stond waren de buren zo goed om voor tijdelijke opvang te zorgen. In Oud-Osdorp trokken mijn ouders in een kleine woning waar uiteindelijk ons gezin met negen kinderen woonde. En mijn vader kreeg een baan bij de groenvoorziening van de gemeente Amsterdam, hij leek daar vrede mee te hebben. Mensen weten dat het verhaal heftig is en ons allen heeft gemaakt tot wie wij zijn. ”

Nadat het schrijfproces voltooid was liet Paul Kroes zijn familie eerst het boek lezen. Uiteraard vond hij het spannend. “Iedereen vond het prima. Hierna kon het naar de uitgever. Spijt van dit boek heb ik niet, integendeel. Ik heb het niet kwijtraken van het voor ons gezin ingrijpende verhaal als een les gezien.”

Romans

 

De smaak van het schrijven kreeg Paul Kroes helemaal te pakken na ‘De kwestie Vrederust’. Wel maakt hij sindsdien een verschil in stijl door van non-fictie over te stappen naar romans zodat hij zijn ei helemaal kwijt kan. “Ik lees graag het werk van Russische schrijvers zoals Dostojevski, Tolstoj en Toergenjev. Niet dat ik denk hen te kunnen evenaren, maar inspireren doen zij zeker. Veel dingen gaan onbewust. Ik schrijf alles op mijn computer, maar ik gebruik ook notitieboekjes waarin ik scenes handmatig opschrijf. Meestal is de eerste versie de beste.”

Het tweede boek ‘Witkamps waan’ is zijn eerste roman al heeft dit verhaal ook veel autobiografische invloeden. Kroes beschrijft zijn hoofdpersoon die veel op hem zelf lijkt. Vastgoed en de bouw van panden, dit alles kwam in zijn werkzame leven voorbij. En als een collega een burn-out krijgt is daar het moment om hierover te schrijven met de hamvraag: “Is iedereen gedoemd zijn eigen leergeld te betalen?”

Het derde boek ‘Onder broers’ is het verhaal dat eveneens in een roman is gegoten waarin het lijden bij ziekte of ouderdom oneindig door moet gaan of dat het een zelfgekozen dood kan zijn. “Mijn moeder was katholiek en overtuigd dat onze Lieve Heer haar kwam halen. Ik weet het is een onderwerp dat veel discussie oplevert. Neem nou Hugo Claus, hij koos voor euthanasie omdat het leven door ziekte voor hem ondraaglijk werd.”

Samenwerking

Niet veel later na ‘Onder broers’ kwam in november 2019 het boek ‘Rond de Sloterbrug’ uit. Samen met Jan Loogman, Kees Loogman en Kees Schelling schreef Paul Kroes herinneringen op die het viertal had aan hun jeugd in Badhoevedorp, Oud-Osdorp en Sloten.

“Wij kenden elkaar niet uit de tijd van de jaren vijftig en zestig. In dezelfde polders hebben wij toen gelopen. Onze werkwijze was heel bijzonder door 36 verhalen met foto’s in een boek te plaatsen. In een café bespraken wij elkaars verhalen. Wij maakten het een ieder moeilijk en dat hield ons zeer scherp. Niet alles is exact zoals wij het beschrijven, maar zo zit het wel in ons geheugen. Het is een mooi project dat nog wel eens een vervolg kan krijgen.”

Grote klus

Schrijven vindt Paul Kroes leuk om te doen, gemiddeld is hij twee jaar met een boek bezig. Zijn vrouw Vera is de vaste meelezer. “Voor ‘Onder broers’ had ik drie extra meelezers. Dit is handig om te zien of het verhaal geloofwaardig is en dat ik geen zaken en personen door elkaar haal. Ik moet ook de indeling van hoofdstukken in de juiste volgorde zetten en dat kost allemaal veel concentratie. En ieder boek, behalve ‘Rond de Sloterburg’, is taalkundig gecorrigeerd door Joke van der Kamp.”

Schrijven en corrigeren is tot daar aan toe, een boek moet ook uitgegeven worden. Het eerste boek ‘De kwestie Vrederust’ kwam uit bij Stichting de Driehoek en de rest is onder eigen beheer. Het echtpaar Kroes is een eigen uitgeverij ‘Liber Press’ begonnen zodat het zeker is dat Paul zijn werk uitkomt.

“Welke uitgever zit te wachten op een oudere man die zijn werk wil publiceren? Het grote voordeel van eigen beheer is artistieke vrijheid. De grootste klus is zorgen dat je recensies krijgt in kranten, bladen en andere media. De verkoop gaat via internet en lokale boekenwinkels. En echt het blijft mooi om te doen. Ik heb nog meer boeken in mijn hoofd.”

Informatie: https://www.pauluskroes.nl/

Interview gepubliceerd ‘Uit Welke Beker‘ – twintigste jaargang – nummer 58 – december 2019